Kısa cevap: İyi yedekleme bir eklenti kurmak değil, bir stratejidir: 3-2-1 kuralı — üç kopya, iki farklı ortam, en az biri site dışında (offsite). En kritik ve en çok atlanan adım ise restore provasıdır: test edilmemiş bir yedek, yedek değildir; sadece öyle sandığınız bir dosyadır. Aynı sunucuda duran tek kopya da yedek sayılmaz — sunucu çökerse o da gider.
Yedekleme, kimsenin felaket yaşayana kadar ciddiye almadığı konudur. Bir eklenti güncellemesi siteyi kırar, bir saldırı dosyaları şifreler ya da sunucu disk arızası verir — ve o an tek soru şudur: geri dönebiliyor musunuz? Bu yazıda WordPress için sağlam, test edilmiş bir yedekleme stratejisini anlatıyoruz; pazarlama değil, gerçekten işe yarayan haliyle.
3-2-1 kuralı: temel
CISA ve güvenlik topluluğunun onayladığı 3-2-1 kuralı, tek hata noktasını ortadan kaldıran basit bir ilkedir:
| Rakam | Anlamı | WordPress’te karşılığı |
|---|---|---|
| 3 | Üç kopya | Canlı site + sunucu yedeği + bulut kopyası |
| 2 | İki farklı ortam | Sunucu diski + bulut (S3/Drive) veya NAS |
| 1 | En az biri offsite | Site sunucusunun dışında bir yer |
En yaygın hata, yedeği sitenin durduğu sunucuda tutmaktır. Sunucu çöker, disk bozulur veya hesap ele geçirilirse hem site hem yedek aynı anda gider. “1” kuralı tam da bunun için var: en az bir kopya fiziksel/mantıksal olarak başka bir yerde olmalı.
Neyi yedeklemeli?
Eksik yedek, geri dönüşte yarım site demektir. Tam bir WordPress yedeği iki parçadan oluşur:
| Parça | İçerik |
|---|---|
| Dosyalar | wp-content (tema, eklenti, uploads), wp-config.php, .htaccess |
| Veritabanı | Yazılar, sayfalar, kullanıcılar, ayarlar, WooCommerce siparişleri |
Yalnız veritabanı yedeklemek (sık yapılan hata) görselleri ve özelleştirmeleri kaybettirir; yalnız dosya yedeklemek ise içeriği. İkisi birlikte ve aynı andan alınmalı ki tutarlı bir geri dönüş mümkün olsun.
Ne sıklıkla?
Doğru frekans, sitenin değişim hızıyla belirlenir — sabit bir kural değil:
| Site tipi | Önerilen sıklık |
|---|---|
| WooCommerce / yüksek işlem | Günlük (hatta gün içi) — kayıp = sipariş kaybı |
| Düzenli güncellenen blog/kurumsal | Günlük veya birkaç günde bir |
| Nadiren değişen statik site | Haftalık/aylık — ama restore’u yine test et |
Virtualmin ile otomatik, offsite yedek
Kendi sunucunuzu yönetiyorsanız, Virtualmin zamanlanmış yedeklemeyi yerleşik olarak sunar: sanal sunucuyu (dosya + veritabanı + ayarlar) düzenli aralıkla alıp uzak bir hedefe (S3, FTP/SFTP) gönderebilir. Bu, 3-2-1’in “offsite” ayağını otomatikleştirir.
Backup and Restore → Scheduled Backups →
• Kapsam: tüm sanal sunucular (dosya + DB + config)
• Hedef: uzak (S3 / SFTP) — ASLA yalnız yerel disk
• Sıklık: siteye göre günlük/haftalık
• Saklama: eski yedekleri otomatik döndür (rotate)Eklenti tarafında UpdraftPlus gibi araçlar da iş görür; sunucu-seviyesi ile eklenti-seviyesi yedeği birlikte kullanmak (iki farklı ortam) 3-2-1’e doğal uyar. Kendi altyapınızı kurarken bu kurguyu çoklu hosting yazımızdaki izolasyon mantığıyla birleştiriyoruz.
En kritik adım: restore provası
Aylarca düzenli yedek almış olabilirsiniz; ama o yedek gerçekten geri yükleniyor mu hiç denemediyseniz, felaket anında bozuk/eksik çıkması sürpriz olmaz. Düzenli olarak (aylık/üç aylık) bir staging ortamında geri yükleme provası yapın. Bu hem yedeğin sağlamlığını kanıtlar hem de gerçek kriz anında prosedüre hâkim olmanızı sağlar.
Bir adım ötesi: 3-2-1-1-0
Fidye yazılımı (ransomware) çağında 3-2-1 genişledi. Ek “1”: değiştirilemez (immutable) bir kopya — belirli süre kilitli, saldırgan erişse bile silinemez/değiştirilemez. “0”: sıfır hata — yedeklerin düzenli doğrulanması, yani geri yüklenebildiğinin kanıtlanması. Kritik ticari siteler için bu seviye giderek standart oluyor.
DKS pratikte ne yapıyor?
Bir siteyi devraldığımızda ilk işlerden biri yedekleme zincirini kurmaktır: dosya + veritabanını birlikte, otomatik ve offsite alacak şekilde, saklama döngüsüyle. Ardından gerçek kanıt için bir staging’de restore provası yaparız — çünkü “yedek var” ile “geri dönebiliyoruz” aynı şey değildir. Bu disiplini yedekleme ve bakım hizmetlerimiz kapsamında sürdürüyoruz; çünkü yedekleme bir kerelik kurulum değil, düzenli doğrulanan bir süreçtir.
Sıkça sorulan sorular
3-2-1 yedekleme kuralı nedir?
Üç kopya, iki farklı ortam ve en az biri site dışında (offsite) tutulan yedekleme stratejisidir. CISA ve güvenlik topluluğu tarafından temel standart kabul edilir; amacı tek hata noktasını ortadan kaldırmaktır. WordPress’te: canlı site + sunucu yedeği + bulut kopyası.
Sadece veritabanını yedeklemek yeterli mi?
Hayır. Tam bir yedek hem veritabanını (yazı, ayar, sipariş) hem dosyaları (tema, eklenti, uploads, wp-config.php) içermelidir. Yalnız biri geri dönüşte yarım bir site bırakır. İkisi aynı andan, tutarlı şekilde alınmalıdır.
Yedeği sunucumda tutmam güvenli mi?
Tek kopya olarak hayır. Yedek sitenin durduğu sunucudaysa, sunucu çöktüğünde veya hesap ele geçirildiğinde hem site hem yedek gider. En az bir kopya mutlaka offsite (S3, uzak SFTP, başka bir konum) olmalıdır.
Ne sıklıkla yedek almalıyım?
Sitenin değişim hızına göre: WooCommerce ve yüksek işlemli sitelerde günlük (hatta gün içi), düzenli güncellenen sitelerde günlük/birkaç günde bir, nadiren değişen statik sitelerde haftalık-aylık yeterlidir. Hangi sıklıkta olursa olsun restore’u test edin.
Yedeğimin çalıştığından nasıl emin olurum?
Düzenli restore provasıyla. Bir staging ortamında periyodik (aylık/üç aylık) geri yükleme yapın. Test edilmemiş yedek güvenilmezdir; prova hem dosyanın sağlamlığını hem de sizin prosedüre hâkimiyetinizi kanıtlar.
Yedek almak bir şey, kriz anında geri dönebilmek başka. Bizimle iletişime geçin; 3-2-1 uyumlu, offsite ve restore’u test edilmiş bir yedekleme kurgusu kuralım.
